ผ่าตัดส่องกล้องแล้ว มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่? (Can the disease recur after endoscopic surgery?)

ผ่าตัดส่องกล้องแล้ว มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่?

คำถามนี้เป็นสิ่งที่คนไข้และญาติถามค่อนข้างบ่อย คำตอบคือ "มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ครับ" การผ่าตัดไม่ใช่เวทมนตร์ที่เสกให้ความเสื่อมหายไปตลอดกาล แต่เป็นการแก้ไขปัญหาที่ปลายเหตุ ณ เวลานั้น โอกาสในการกลับมาเป็นซ้ำ (Recurrence) มักขึ้นอยู่กับ 2 ปัจจัยหลักครับ:

1. ปัจจัยจากตัวผู้ป่วย (Patient Factors)

โรคกระดูกสันหลังส่วนใหญ่เกิดจาก "ความเสื่อมตามธรรมชาติ" และ "การใช้งาน" แม้เราจะนำส่วนที่กดทับเส้นประสาทออกไปแล้ว แต่โครงสร้างเดิมก็ยังคงมีความเสื่อมอยู่

• การใช้งาน: หากคนไข้กลับไปยกของหนัก หรือนั่งท่าเดิมนานๆ โอกาสที่หมอนรองกระดูกจะปลิ้นซ้ำย่อมมีสูงขึ้น
• การปฏิบัติตัว: การละเลยการปฏิบัติตามข้อห้าม (Do's and Don'ts) อย่างเคร่งครัดในช่วงการฟื้นตัว

2. ปัจจัยจากแพทย์และการคัดเลือกผู้ป่วย (Surgeon & Selection Factors)

การผ่าตัดส่องกล้อง (Full-Endoscopic) ต้องอาศัยประสบการณ์สูง แต่สิ่งที่สำคัญยิ่งกว่าเทคนิคคือ "การคัดเลือกผู้ป่วย (Patient Selection)" ครับ หากแพทย์เลือกใช้วิธีส่องกล้องกับรอยโรคที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้เกิดการกลับมาเป็นซ้ำได้เร็วกว่าปกติ

ถ้าเสี่ยงเป็นซ้ำ แล้วเราจะผ่าตัดไปทำไม?

การรักษาแบบอนุรักษ์นิยม (ทานยา, กายภาพบำบัด) เป็นด่านแรกเสมอ แต่หากไม่ได้ผล ข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดประกอบด้วย:

• การรักษาแบบอนุรักษ์นิยมไม่ได้ผลเลยในช่วงระยะเวลาหนึ่ง
• คนไข้เริ่มมีอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้ออย่างชัดเจน
• ความเจ็บปวดรุนแรงจน "ทำลายคุณภาพชีวิต" ในขณะนั้น

เป้าหมายของการผ่าตัดคือการคืนคุณภาพชีวิตให้คนไข้กลับไปใช้ชีวิตได้ดีมากยิ่งขึ้น พร้อมกับการให้ความรู้เพื่อป้องกันไม่ให้โรคกลับมาทำร้ายเราได้อีกครับ

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากสภาวะของผู้ป่วยแต่ละรายมีความแตกต่างกัน และกระบวนการตัดสินใจรักษาควรได้รับการพิจารณาเป็นรายบุคคล ความเหมาะสมในการผ่าตัดกระดูกสันหลังผ่านกล้องเอ็นโดสโคปอาจไม่เหมือนกันในผู้ป่วยทุกราย ดังนั้น การปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดครับ